Uncategorized

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Σπύρο Γρατσία

23/05/2016

Απαντήσεις ανώτερης διαλεκτικής για το βιβλίο “Δίχως Ρίζες”: 20 ιστορίες που συνοδεύονται από ασπρόμαυρα σκίτσα σε έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στ’ αντίθετα

O Σπύρος Γρατσίας  απαντά στις ερωτήσεις του Κώστα Πλατή σχετικά με το βιβλίο του, “Rootless Roots/ Δίχως Ρίζες”

Μετά τις Σκιές Αίματος, το ιστορικό μυθιστόρημά του που κέρδισε την αγάπη κοινού και κριτικών, ο Σπύρος Γρατσίας επιστρέφει με ένα πολύ διαφορετικό βιβλίο, το “Δίχως Ρίζες/ Rootless Roots”.

Πρόκειται για μια δίγλωσση καλαίσθητη έκδοση (αγγλικά και ελληνικά), η οποία συνδυάζει τις δύο μεγάλες αγάπες του δημιουργού, το σχέδιο και το λόγο.

20 ιστορίες συνοδεύονται από ασπρόμαυρα σκίτσα σε έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στ’ αντίθετα: την αδελφοσύνη και την εχθρότητα, τη σκλαβιά και την ελευθερία, την κατανόηση και την παραφροσύνη, την αγάπη και το μίσος , την αλληλεγγύη και τη βία, τα όνειρα και τους εφιάλτες…

Μέσα από τα σκίτσα, τα οποία πρωτοστατούν, ο δημιουργός μάς καλεί να φανταστούμε και να σχεδιάσουμε τον κόσμο μας. Και έπειτα, μέσα από τις λέξεις, να μιλήσουμε στον εαυτό μας, αλλά και στους γύρω μας γι’ αυτόν. Μ’ αυτό τον τρόπο αποκτάμε ταυτότητα, πραγματικό πρόσωπο.

Το πρόσωπο που δεν διαθέτουν οι 13 μαρμάρινοι πρωταγωνιστές των ιστοριών του Σπύρου Γρατσία.

Διαβάστε τη συνέντευξη

Το ότι διαλέξατε να βάλετε μαρμάρινα εδώλια να διηγιούνται και μάλιστα να λένε αλήθειες, είναι συνειδητό υποθέτω. Θα μπορούσατε να βάλετε πορτραίτα σε πίνακες, ή ότι άλλο. Πείτε μας περισσότερα γι’ αυτό,  γιατί εδώλια;

Τα ειδώλια αποτελούν σημαντικό κομμάτι του ελληνικού πολιτισμού και της ιστορίας και συμβολίζουν διαφορετικές πτυχές και αξίες της ζωής όπως είναι για παράδειγμα η γονιμότητα. Τα ειδώλια που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα είναι ως επί των πλείστον γυναικείες φιγούρες, ωστόσο, στα έργα μου οι φιγούρες που είναι εμπνευσμένες από τα ειδώλια δεν έχουν συγκεκριμένο φύλο. Σημασία άλλωστε για το συγκεκριμένο έργο δεν έχει τόσο το φύλο των φιγούρων όσο το περιεχόμενο του μηνύματος που επικοινωνείται και προβάλλεται κάθε φορά στον αναγνώστη. Μόνο στην περίπτωση του έργου “Εκείνη” γίνεται αναφορά στη γυναικεία ύπαρξη με έμφαση το ρόλο της μητέρας. Οι εικονιζόμενες φιγούρες διαπραγματεύονται θεματικές που αφορούν την κοινικο-πολιτική πραγματικότητα και το γεγονός ότι δεν έχουν μάτια και στόμα για να επικοινωνήσουν το πως αντιλαμβάντονται την πραγματικότητα και πως τοποθετούνται σ΄αυτήν κάνει την επικοινωνία περισσότερο ευρηματική. Μόνο η όσφρηση, η πιο πρωτόγονη αίσθηση, αρκεί για ν’ αποκομιθούν όλες εκείνες οι πολύτιμες πληροφορίες αντίληψης του κόσμου και, κατ’ επέκταση, τοποθέτησης και θέσης των φιγούρων- διαμεσολαβητών σ’ αυτόν.

Είναι ευκολότερο για έναν άνθρωπο να οριοθετήσει τον ίδιο του τον εαυτό μέσα από τα αντίθετα που του παρουσιάζονται; Να ακούσει τα δύο “άκρα” και έτσι να μπει στο κουτάκι που τον βολεύει ή του ταιριάζει; Αν τον αφήσουμε να περιγράψει εξ αρχής το που αυτοποθετείται θα μπορέσει;

Τα πάντα στη ζωή γίνονται αντιληπτά μέσα από αντιθέσεις. Δεν υπάρχει, δηλαδή, αυτό που λέμε “tabula rasa” στην αντίληψη, ερμηνεία και τοποθέτηση του εαυτού, της παραγματικότητας, του σύμπαντος. Η αντίληψη ενός θηλαστικού ζώου τοποθετείται μέσα από το πώς διαφοροποιείται από ένα ερπετό ζώο. Ο βορράς γίνεται αντιληπτός μέσα από το πως διαφοροποιείται από το νότο, το καλό αποκτά υπόσταση μέσα από τη διαφοροποίηση του από το κακό κλπ. Συνεπώς, τα πάντα γύρω μας καθώς και η ίδια η ανθρώπινη φύση και η κοινωνία αυτοπροσδιορίζονται μέσα από αντιθέσεις, μάλιστα, όσο μεγαλύτερες οι αντιθέσεις τόσο πιο ξεκάθαρη και η αυτοτοποθέτηση.

“Των Ανθρώπων τα αμαρτήματα” διαβάζω στη περιγραφή του βιβλίου. Αλήθεια, από την στιγμή που οι άνθρωποι έχουμε στοιχεία που μας συντροφεύουν επί χιλιετίες, γιατί τις λέμε “αμαρτήματα”; Αφού είναι στη φύση μας, γιατί προσπαθούμε μια ζωή να τα αντιπαλέψουμε; Γιατί να θέλει ο δημιουργός των Αγαλμάτων να τα κάνει να σωπάσουν; Αφού κι εκείνος και εμείς μάλλον τα ίδια “αμαρτήματα” έχουμε!

Τα αμαρτήματα συντροφεύουν τον άνθρωπο και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξής του και της συναναστροφής του με το περιβάλλον. Τα αμαρτήματα θα μπρούσαμε να πούμε αποτελούν αναγκαίο κακό ή ακόμα και λυτρωτική πράξη η οποία στο τέλος τεκμηριώνει και τη θνητότητα του ανθρώπου και της γήινης υπόστασής του. Αυτό είναι και ο μεγαλύτερος λόγος για τον οποίο τείνουμε να αποσιωπάμε τα αμαρτήματα γιατί είναι βάρος ασύμφορο η υπενθύμιση της γήινης και τρωτής, σωματικά και ψυχικά, φύσης του ανθρώπου και της θνητότητας του. Η ανάγκη για πίστη σε υψηλότερα, υπερβατικά ιδανικά και παραδειγματισμού από αυτά τα οποία ξεπερνούν την ανθρώπινη φύση καθιστά αναγκαία την κριτική τοποθέτηση απένταντι στα αμαρτήματα και τη συνεχή διαπραγμάτευση του τι είναι καλό τί κακό, τί είναι ηθικό τι ανήθικο κλπ. Πάλι προσεγγίζουμε και σ’ αυτή την περίπτωση την έννοια της αντίθεσης και του συνεχούς διαλόγου ανάμεσα στο εδώ και στο εκεί.

Πείτε μας περισσότερα για τη τεχνική σας του σχεδίου. Ένας αδαής όπως εγώ, τι πρέπει να ξέρει; Ας πούμε, αν κάπου κάνετε λάθος, πάει όλο σκίτσο; Ή τα σχεδιαστικά προγράμματα βοηθούν;

Τα σκίτσα πραγματοποιήθηκαν με μελάνι χωρίς τη βοήθεια σχεδιαστικού προγράμματος. Φυσικά στην περίπτωση που κάτι πήγαινε στραβά απαιτείτο ο σχεδιασμός από την αρχή. Αυτό έγκειται και στην υπομονή του καλλιτέχνη που θέλοντας να εκφράσει αυτό που έχει στη σκέψη του χρειάζεται την υπομονή και την πειθαρχία στο να μην συμβιβαστεί με ένα έργο που δεν ανταποκρίνεται έστω στο ελάχιστο σε αυτό που έχει οραματιστεί. Ζωντανή αναπαράσταση της πραγματοποίησης ενός σκίτσου μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπο Rootless Roots όπου υπάρχει βίντεο καταγραφή σχεδιασμού ενός από τα σκίτσα.

Μπορεί να καταδείξεις τα κακώς κείμενα χωρίς να είσαι γκρινιάρης κι αρνητικός; Το βιβλίο σας το ευαγγελίζεται αυτό! Μπορείτε να παραμένετε θετικός καταδεικνύοντας και τη θέση του βιβλίου σήμερα στη ζωή του νεοέλληνα;

Όπως ανέφερα και προηγουμένως, τα πάντα βασίζονται πάνω σε αντιθέσεις, συνεπώς ακόμα και η τοποθέτηση σε θέματα που αφορούν την ελληνική κοινωνία και την πολιτική δεν μπορούν να έχουν μονόπλευρη οπτική. Η αντικειμενική θέση απέναντι σε αξίες, ιδανικά και σε πραγματικότητες του σήμερα και της ελληνικής κοινωνίας καθιστά αναγκαία την οπτική διαφορετικών όψεων που έχουν γνώμονα ένα βασικό πυρήνα όπως, για παράδειγμα, το ελληνικό πνεύμα. Η ιστορία μας η ίδια έχει αποδείξει μέχρι σήμερα πως πάντα σε κάθε εποχή και σε κάθε κρίση υπήρχαν θετικές και αρνητικές εκβάσεις, κρίνοντας τες με βάση τ’ αποτέλεσμα που φέρουν και όλες στο τέλος οδηγούσαν, είτε με τον έναν είτε με τον άλλο τρόπο, στην εξέλιξη και στην πρόοδο. Αυτό δε σημαίνει ότι η μέθοδος και ο τρόπο μιας αλλαγής είναι η ιδανική επιλογή ωστόσο αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία στο τέλος έχει το αποτέλεσμα. Μέσα σ’ αυτό μπορούμε να διακρίνουμε θετικές και αρνητικές επιπτώσεις, δυναμικές οι οποίες είναι άρρητα συνδεδεμένες μεταξύ τους προκειμένου να ισσοροπεί ένα σύστημα. Διαφορετικά, εάν το σύστημα γύρει προς τη μια μόνο κατεύθυνση τότε μπορεί να καταρρεύσει.

Σχετικά με τις Ρίζες των Ανθρώπων. Βλέπουμε πολλούς ξεριζωμένους σήμερα ενώ πρακτικά ποτέ δε πάψαμε να ακούμε για τον δικό μας, τον Ελληνικό ξεριζωμό. Κι όμως οι ικανοί διαπρέπουν όπου κι αν πάνε. Πολλοί δε, ριζώνουν μια χαρά κι αλλού και αισθάνονται και σπίτι τους το νέο μέρος που ρίζωσαν. Γιατί τόση σημασία στις ρίζες εν τέλει;

Οι ρίζες διακρίνονται για την αντιφατική τους υπόσταση. Από τη μια μας κρατάνε γερά στη βάση προκειμένου να έχουμε τη δύναμη και την ορμή να ανθίσουμε προς τα πάνω ενώ, ταυτόχρονα, οι ίδιες αναπτύσσονται όλο και βαθύτερα κατακτώντας περισσότερο έδαφος σε διαφορετικές προεκτάσεις. Αυτή η αντιθετική ορμή προς τα κάτω και προς τα άνω συμβολίζει και τις αντιθετικές δυνάμεις που χρειάζονται προκειμένου να εξασφαλιστεί μια κινούμενη ισορροπία η οποία βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη και εξέλιξη για το σύστημα κρατώντας γερές τις βάσεις και τα κεκτημένα.

Ετοιμάζετε κάτι νέο;

Εφόσον οι ρίζες βρίσκονται εν κινήσει και οδεύουν προς την ανάπτυξη κρατώντας το σύστημα σε ισορροπία δε θα μπορούσα κι εγώ να παραμείνω ακίνητος, αποτελώ μέρος του σύμπαντος, μέρος των ριζών…

rootless roots

Για το βιβλίο

13 κυκλαδίτικα ειδώλια, σιωπηλοί μάρτυρες των ανθρώπινων επιτευγμάτων αλλά και των ανθρώπινων αμαρτιών.

Αγάλματα χωρίς πρόσωπο. Οι δημιουργοί τους, βλέπετε, φοβήθηκαν τη δύναμη που θα αποκτούσαν τα μάτια και το στόμα τους και θέλησαν να εξασφαλίσουν την αέναη σιωπή τους. Για να μην μαρτυρήσουν των ανθρώπων τ’ αμαρτήματα.

Σ’ αυτά δίνει φωνή ο συγγραφέας. Και τα βάζει να διηγούνται επιτεύγματα και πάθη, εντοπίζοντας, παράλληλα, εκείνες τις σταθερές που κατέληξαν να παγιωθούν και να γίνουν χαρακτηριστικό στοιχείο των ανθρώπινων κοινωνιών διαμέσου των αιώνων.

Από την προϊστορία ως το μέλλον που κυοφορείται μέσα από τη δική μας εποχή… Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο βιβλίο είναι απολογιστικό, και ταυτόχρονα προφητικό και τρομακτικά επίκαιρο.

Μέσα από τις 13 αυτές μορφές, τα μέλη μια «αδελφότητας» που γέννησε η φαντασία του συγγραφέα θίγονται πολλά, καυτά θέματα όπως το δικαίωμα στην ελευθερία, η ισότητα, τα ναρκωτικά, η ανάγκη για ισορροπία, η δημοκρατία και η δικαιοσύνη, οι πολιτικοί και οι ψηφοφόροι, η μετανάστευση, το προσφυγικό, η βία και η αλληλεγγύη, ο έρωτας ως κινητήριος δύναμη.

Ένα βιβλίο που γεννά τον προβληματισμό και καλεί σε δράση και ευαισθητοποίηση. Και που υπογραμμίζει τα κακώς κείμενα, χωρίς να χάνει τον αισιόδοξο χαρακτήρα του. Γιατί, όπως σημειώνει και ο συγγραφέας του, πάντα θα υπάρχουν φωτεινά μυαλά περιμένοντας τις κατάλληλες συνθήκες για να κάνουν την σπίθα της ελπίδας, πυρκαγιά…

Πάρτε μια γεύση από τα σκίτσα αλλά και τη φιλοσοφία του βιβλίου στα δύο videο. Το ένα θα σας δώσει μια γενική εικόνα, ενώ το δεύτερο εστιάζει στο προσφυγικό.

spiros-gratsiasΒιογραφικό

Ο Σπύρος Γρατσίας γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μόντρεαλ του Καναδά από Έλληνες γονείς όπου και σπούδασε Μηχανολόγος Μηχανικός. Έχοντας κάνει μια μακρά καριέρα στην αεροναυπηγική αποφάσισε να επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του, την Ελλάδα, όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα σε βιομηχανία καταναλωτικών προϊόντων. Στον ελεύθερο χρόνο του ασχολείται με τη ζωγραφική και τη μελέτη της ιστορίας. Το Δίχως Ρίζες είναι το δεύτερο βιβλίο του, μετά το πρώτο συγγραφικό έργο του, Σκιές Αίματος.

 

happyweek link

Categories: Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s